gebelik.net
Dr.
Kağan Kocatepe
tarafından hazırlanmıştır.
İnfertilite (hamile kalamama)
sorunu yaşayan bir çifte tıbbi
yardım yapılırken yardımın
şeklini ve zamanını belirleyen
en önemli etkenler kadının
yaşı ve tetkiklerde ortaya
çıkarılan sorunlardır.
İnfertilite tedavisinde
aşağıdaki uygulamalardan biri
seçilir:
Beklemek
Genç bir çiftte, yapılan
temel tetkikleri normal
olduğunda bu yönteme
başvurulabilir. Çoğu
çift yeterince sabırlı
olduğunda gebelik oluşturmayı
başarabilecek ve gereksiz
tedavilere maruz kalmaktan
kurtulacaktır. İleri yaşlarda
olan kadınlarda ise beklemek
çiftin gebelik oluşturma
şansını düşüreceğinden bu
uygulama önerilmez.
Sınırda yaşlarda olan bir
kadında veya kendisi beklemeyi
seçen yaşı ileri bir kadında
beklemeye geçmeden önce
ultrasonografi ve hormon
ölçümleriyle yumurtalık
rezervinin değerlendirilmesi
önemlidir. Yumurtalık rezervi
sınırda veya düşük olan bir
kadında beklemek iyi bir
seçenek değildir.
Yumurtalık rezervi
değerlendirmesi (hormon
ölçümü)>>
Yumurtalık rezervi
değerlendirmesi
(ultrasonografi)>>
Beklemeyi seçen bir çiftin
gebeliğin oluşması
açısından şansın en yüksek
olduğu zamanlar hakkında
bilgisi olması ve bir siklustaki
düzenli cinsel ilişkilerin
çoğunu bugünler arasına
yoğunlaştırması önerilir.
Ancak cinsel ilişkinin bu
şekilde
"zamanlanması"
kadında ve erkekte psikolojik
sorunlara yolaçabilir ve
cinselliğin yaşanmasını
olumsuz etkileyebilir.
Doğallığı korumak
açısından bunun yerine
düzenli olarak, haftada en az
iki kez cinsel ilişkide bulunmak
da uygun bir yoldur.
Var Olan Sorunun
Giderilmesi ve Beklenmesi
- Spermiyogramda sorun
saptandığında bunun
olası bir nedeni erkekte
varolan varikoseldir.
Üroloji konsultasyonunda
erkeğin varikosel
operasyonu olması uygun
görüldüğünde bu
operasyon
gerçekleştirildikten
sonra ek başka etken
yoksa tekrar doğal
yollardan gebelik
sağlanması için
beklenebilir.
- Sorun tüplerde
tıkanıklıksa bu durum
laparoskopiyle
giderilmeye
çalışılır veya
çoğu durumda olduğu
gibi direkt IVF (tüp
bebek) tedavisine
geçilir. Tüplerde
tıkanıklığın en sık
görülen nedeni pelvik
enfeksiyona bağlı
olarak cidarın
tıkanmasıdır. Bu
durumun ameliyatla
giderilmesi oldukça zor
olmakla beraber
denenebilir.
pelvik enfeksiyon
(PID)>>
- Tüplerden yanlızca biri
tıkalıysa tedavi
edilmeden bir süre
beklenebilir.
- Laparoskopide
endometriyozis
saptandığında durum
biraz karmaşık
olabilir. Endometriyozis
rahim iç tabakasının
rahim dışında ve
sıklıkla karın içinde
odaklar şeklinde
yerleşmesidir. Adet
döneminde olan kanama bu
endometriyozis
odaklarında da olur ve
böylece
yapışıklıklar ortaya
çıkar. Bu
yapışıklıklar
yumurtlama esnasında
serbestleşen yumurtanın
tüplere alınmasını
engelleyecek şekilde
olabilir ya da Fallop
tüplerine dışarıdan
baskı yaparak
"tıkanmalarına"
neden olabilir.
Endometriyozisin kadında
gebe kalmayı
engellediği
düşünülen başka bir
etkisi de bölgede
iltihabi reaksiyona
yolaçması ve bu
reaksiyonun yumurta
hücresi-sperm
etkileşimini
engellemesidir.
Yumurtlama
Bozukluklarında Ovulasyon
İnduksiyonu ("Yumurtlamayı
Sağlayıcı İlaç
Verilmesi")
Öncelikle yumurtlamayı
engelleyen etkenler varsa
giderilir. Bunlar PKO (polikistik
over), tiroid hastalıkları veya
hiperprolaktinemi olabilir.
Kontrolsüz diyabet, kollajen
doku hastalıkları (lupus gibi),
böbrek hastalıkları da
yumurtlamayı bozabilir. Bazı
durumlarda etken hipotalamus
seviyesindeki bir bozukluk
olabilir.
Yumurtlama bozukluğunun en
sık görülen nedeni Polikistik
over sendromudur (PKO). Serum
androjenleri ("erkeklik
hormonları") yüksek, buna
bağlı olarak hastada aşırı
tüylenme şikayetleri mevcut,
serum LH/FSH oranı bozuk, adet
kanamaları düzensiz,
yumurtalıklar büyümüş ve
ultrasonda çok sayıda orta
büyüklükte çatlamamış
folikül mevcut olabileceği gibi
bu bulguların hiç birisi
olmayabilir.
Problem kadındaki
yumurtlamama ise (PKO'da olduğu
gibi) ovulasyon induksiyonu
denenebilir. Burada amaç
yumurtlamanın tekrar
sağlanması ve doğal cinsel
ilişki yoluyla gebelik
oluşturulma şansının
yükseltilmesidir.
Klomifen sitrat adı verilen
yumurtlama ilacıyla kadınların
%80'inde yumurtlama
sağlanabilir. Klomifen sitrat
tedavisi başarısız olduğunda
FSH tedavisine geçilir ve çoğu
durumda bu tedavi başarılı
olur. PKO durumunda metformin
tedavisi veya basit bir kilo
verme stratejisi uygulanarak
yumurtlamanın geri dönmesi söz
konusu olabilmektedir.
Polikistik over>>
Hiperprolaktinemi>>
Klomifen sitrat ile
yumurtlamanın
sağlanması>>
Metformin ile yumurtlamanın
sağlanması>>
FSH ile yumurtlamanın
sağlanması>>
İntrauterin
İnseminasyon (IUI) (aşılama)
IUI en sık
"açıklanamayan
infertilite" olgularında ya
da sperm sayısının sınırda
düşük olduğu durumlarda (bu
uygulamanın etkinliği
çelişkilidir) bir ön deneme
olarak uygulanmaktadır.
Yumurtlama çeşitli ilaçlarla
kontrollü bir şekilde
oluşturulduktan sonra erkeğin
spermleri bir işlemden
geçirilerek hazırlanır ve bir
enjektörde toplanır.
Enjektördeki bu spermler rahim
içine verilir.
İntrauterin inseminasyon
(aşılama)>>
Erkeğin Tedavi
Edilmesi
- Düşük volüm: meni
hacmi düşük olduğunda
spermler vajinanın
zararlı asit ortamında
uzun süre yaşayamazlar.
Alkalen ortamda
canlılıklarını
korumak için meni
hacminin yeterli ve
tamponlama kabiliyetinin
yeterli olması gerekir.
Bu tür durumlarda IUI
(aşılama) en iyi
seçenek olabilir.
- Oligospermi (sperm
sayısının az olması)
ve motilite (sperm
hareketliliği)
düşüklüğü: Çoğu
erkekte neden belli
değildir. Varikosel
tedavisi veya ilaç
tedavisi denenebilir. IUI
(aşılama) uygulaması
tartışmalı olsa da
denenebilir.
- Azospermi (spermin hiç
olmaması) : tek seçenek
mikroenjeksiyondur.
Erkeğin tedavi
edilmesi>>
Endometriyozis
Tedavisi
Endometriyoziste tek başında
GnRH analogları ve/veya
laparoskopik adezyolizis
(yapışıklıkların
giderilmesi, yumurtalıkların
etrafının serbestleştirilmesi,
fimbriya uçlarının
açılması) denenir. Laparoskopi
esnasında gözle görülen tüm
odaklar temizlenir. Tek başına
hafif endometriyozisin gebe
kalamama nedeni olma
olasılığı son derece
düşüktür.
endometriyozis>>
Açıklanamayan
İnfertilite Tedavisi
İnfertil çiftlerin
yaklaşık %5-10'unda
açıklanamayan infertilite söz
konusudur. Yapılan temel
incelemelerde bir sorun
bulunamayan bu çiftler
bekleyebilecekleri gibi IUI
(aşılama) denenebilir. Bu
çiftlerde 4-6 denemede başarı
sağlanamadığında tüp bebek
denemesine geçmek uygun
olabilir.
"Açıklanamayan
infertilitesi" olan
çiftlerin %50'sinde ilk 5 yılda
hiç tedavisiz gebelik oluştuğu
dikkate alınmalı ve mümkün
olan durumlarda ve özellikle
genç çiftlerde çiftin doğal
yoldan gebe kalması
beklenmelidir.
açıklanamayan
infertilite>>
İleri Yöntemler
Yukarıdaki yöntemler
başarısız kaldığında,
erkekte kendiliğinden gebelik
oluşmasını engelleyecek bir
durum bulunduğunda (sperm
sayısının ileri derecede az
olması ya da hiç sperm
olmaması), kadında
kendiliğinden gebelik
oluşmasını engelleyecek bir
durum bulunduğunda (her iki
tüpün tıkalı olması gibi) bu
ileri yöntemlere başvurulur.
İleri gebelik oluşturma
teknikleri>>
|
